آمنیوسنتز :

آمنیوسنتز یکی از راهکارهای شناسایی و ارزیابی ناهنجاری های کروموزومی و وراثتی بوده عموما با تجویز پزشک متخصص زنان ، مادران باردار برای انجام آن در تاریخ های مشخص اقدام می نمایند تا از سلامت جنین خود اطمینان حاصل کنند . آمنیوسنتز روشی است کارآمد با هدف تشخیص که پیش از تولد در طول دوران بارداری که در آن مایع دور جنین داخل رحم به مقدار کم برداشت می شود تا مورد سنجش قرار گیرد . این مایع آمنیون نام دارد به همین دلیل به این تکنیک آمنیوسنتز می گویند . مایع مذکور از لحاظ ساختار ژنتیکی بررسی شده و ابعاد خصوصیات وراثتی جنین از لحاظ مشکلات کروموزومی ، نقص لوله عصبی و ژنتیک سنجیده خواهد شد .

آمنیون :

مایع اطراف جنین که در کیسه آب قرار دارد ، جنین را در خود به صورت معلق حفظ کرده است . از دیدگاه علم پزشکی به این کیسه ، کیسه آمنیون می گویند . این مایع حاوی سلول های جنین ، ادرار و پروتئین های محلول است . که می توان اطلاعات مورد نظر را به راحتی از طریق ارزیابی آن به دست آورد .

جنین :

جنین پیش از تولد ، مواد غذایی و ویتامین ها را از راه جفت کسب می کند . جفت در کل مدت زمان بارداری به دیواره رحم چسبیده و با ساختار قیف مانند خود تمامی مواد حیاتی را از خون مادر به جنین منتقل می کند . یکی از مهم ترین این مواد اکسیژن است . خاصیت دیگر جفت ، دفع مواد مضر و اضافی از بدن جنین و انتقال آن به خون مادر است . تمامی این عناصر و مواد از طریق بند ناف بین نوزاد  و جفت منتقل می شود.

آمنیوسنتز

چگونگی انجام عمل آمینوسنتز :

آمنیوسنتز راهکاری است که به کمک آن مقدار بسیار کمی از مایع داخل کیسه آب یا آمینون برداشته شده و برای نمونه برداری آماده می شود . برداشت آمنیوتیک در مطب پزشک متخصص یا بیمارستان انجام شده و عموما در هفته های 15 الی 21 بارداری قابل انجام است . برای برداشت مایع مورد نظر ، پزشک از طریق مانیتور مخصوص سونوگرافی تصویر دقیقی از وضعیت جنین دارد و می تواند ببیند که در چه نقطه ای ورود سوزن امن است . پس از ارزیابی تصاویر مانیتور ، سوزن به خصوصی با قطر بسیار کم از طریق شکم به داخل رحم و کیسه آمنیون می رود . مقداری نزدیک به 20 میلی لیتر از مایع آمنیوتیک استخراج شده و در کل این فرآیند بیش از چند دقیقه زمان بر نیست . به گفته اکثر مادران باردار ، این روش هیچ گونه آثار و دردی به همراه ندارد . بعد از استخراج آمنیوتیک ، آزمایشات گوناگونی بر روی مایع انجام شده و به منظور تشخیص اختلالات کروموزومی و باقی بیماری ها از مزایای این روش بهره گیری می شود .

اقدامات بعد از آمنیوسنتز :

  •  ممکن است مادران باردار در ساعات اولیه پس از انجام آمنیوسنتز احساس ضعف و یا تهوع داشته باشند .
  • د رمورد ریزش مایع یا خون لازم است در اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه کرد .
  • در ساعات اولیه درد شدید شکم عادی بوده و جای هیچ گونه نگرانی نیست .
  • درجه حرارت بالای 38 درجه سانتی گراد  یا تب در این زمان طبیعی بوده و می توان برای کاهش داده دمای بدن از کمپرس های خنک استفاده کرد .
  • انجام حرکات ورزشی یا رابطه جنسی پس از آمنیوسنتز تا یک روز ممنوع است . اما در روز بعد از این تست ، کلیه کارهای روزمره به حال عادی باز می گردند.
  • بانوانی که RH  خونشان منفی است ، باید روگام تزریق نمایند .

آمنیوسنتز چیست

آمنیوسنتز برای چه زنانی لازم است ؟

در تست های غربالگری که مقدار بسیار کمی از خون مادر نمونه برداری می شود ، خطر ابتلای جنین به سندرم داون و نقص لوله عصبی تشخیص داده خواهد شد . انجام این تست ها به سن مادر مرتبط نیست و اصولا برای همه زنان باردار در سنین مختلف لازم است .

زمانی که آزمایشات غربالگری نمایانگر ریسک و خطر زیاد بارداری باشد و احتمال درگیری کودک با بیماری های مادر زادی بالا بوده ، یا مادر به علت سن زیاد و یا سابقه فامیلی خطر ساز باشد ،  لازم است آمنیوسنتز انجام شود .

زنان باردار که در سنین نزدیک به یائسگی می باشند ، بیش از زنان باردار جوان احتمال خطر سندرم داون را برای کودکان خود ایجاد  می کنند .  اگر زنان دسته پرخطر امکان انجام آمنیوسنتز را نداشته باشند یا برای آنها منعی وجود د اشته باشد ، لازم است در این خصوص با پزشک متخصص زنان خود  مشورت کرده و از راهنمایی های مشاوره ژنتیک یا متخصص ژنتیک بهره بگیرند .

در آغاز دوره بارداری از این روش برای تشخیص ناهنجاری های کروموزومی و بیماری های جنین کمک گرفته می شود . استفاده آمینوسنتز برای شناسایی سندرم داون ، تریزومی13 ، تریزومی 18 ، سندرمX  شکننده ، ناهنجاری های ژنتیکی متابولیک که نادر هستند و نقص لوله عصبی متداول است .

همچنین بررسی های آمینوسنتز نزدیک به یک درصد احتمال سقط شدن جنین را پیش بینی می کند .

خطرات و عوارض آمنیوسنتز :

آزمایش آمنیوسنتز از حیث خصوصیات ژنتیکی ، به ارزیابی 23 جفت کروموزوم و ساختار نرمال آنها پرداخته و می توان گفت که این آزمایش یک آزمایش معمولی نیست و همه لازم نیست آن را انجام بدهند زیرا عوارضی با خود به همراه می آورد . عوارض آمنیوسنتز عبارتند از :

  • گرفتگی ماهیچه ها که با استراحت رفع می شود .
  • لک بینی تا یک الی دو روز
  • نشت مایع آمنیوتیک
  • آسیب دیدن جنین که به دلیل مشاهدات سونوگرافی بسیار نادر است .

 

احتمال یک درصدی سقط جنین . البته لازم به ذکر است که اغلب سقط جنین ها در سه ماهه دوم اتفاق می افتد به این ترتیب نمی توان دلیل اصلی این مشکل را تنها در آمنیوسنتز جستجو کرد . از طرفی بر خلاف آمار یک درصدی ، کالج آمریکایی تخصصی زنان و زایمان گزارشی مبنی بر درصد کمتر سقط را ارائه داد طبق این گزارش ، از هر 300 تا 500 زن باردار که تحت آمنیوسنتز قرار گرفته اند ، تنها یک مورد سقط جنین به وقوع پیوسته است .

 

با تشکر مدیریت سایت معصومه بختیاری متخصص زنان و زایمان